راهکارهای مقابله با فروپاشی کانون خانواده در آموزه‌های قرآن کریم (با تکیه بر آیات سوره طلاق)

کلانتری, ابراهیم; لایقی, فاطمه

doi:10.52547/row.2.3.55

راهکارهای مقابله با فروپاشی کانون خانواده در آموزه‌های قرآن کریم (با تکیه بر آیات سوره طلاق)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

ابراهیم کلانتری ¹

فاطمه لایقی ²

¹ استاد تمام دانشکده معارف و اندیشه اسلامی، دانشگاه تهران، ایران

² دانش‌آموخته دکتری گروه علوم قرآن و حدیث، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

10.52547/row.2.3.55

چکیده

تزلزل پیوند زناشویی و فروپاشی کانون خانواده ازجمله آسیب هایی است که تبعات منفی بسیاری در ابعاد مختلف زندگی بشر به دنبال داشته و فکر و اندیشه بسیاری از اندیشمندان و مصلحان اجتماعی را به خود مشغول ساخته است. قرآن کریم به عنوان وحی خالص الهی و اصلی ترین منبع اسلام راستین، راهکارهای مفیدی جهت حفظ کانون خانواده و جلوگیری از فروپاشی آن عرضه نموده است. این مقاله که از نوع کتابخانه ای است در صدد است به روش استنادی به شناسایی و عرضه این راهکارها بپردازد. بر اساس این تحقیق می توان راهکارهای مقابله با فروپاشی کانون خانواده را که در سوره «طلاق» آمده است، به دو دسته 1ـ کنشی، 2ـ بینشی و گرایشی، تقسیم کرد. راهکارهای کنشی عبارتند از: «محدودیت زمانی خاص برای طلاق»، «حضور زن در منزل همسر در طول عدّه طلاق»، «جدایی شایسته»، «حضور دو شاهد عادل ناظر بر وقوع طلاق»، و راهکارهای بینشی و گرایشی عبارتند از: «یاد خدا»، «رعایت تقوا»، «حفظ حدود الهی»، «توجه به قیامت»، «عبرت‌گیری از عذاب سخت الهی» و «توجه به قدیر و علیم بودن خداوند».

کلیدواژه‌ها

کانون خانواده

طلاق

راهکارهای کنشی

راهکارهای بینشی و گرایشی

20.1001.1.27831175.1399.2.3.5.1

عنوان مقاله English

Strategies to deal with the collapse of the family unit based on the teachings of the Holy Quran (The verses of Surah Talaq)

نویسندگان English

Ebrahim Kalantari ¹

Fatima Laighi ²

¹ Full Professor, Faculty of Islamic Education and Thought, University of Tehran, Iran

² PhD student, Department of Quran and Hadith Sciences, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran

چکیده English

One of the harms that the local community recognizes is the deterioration of the marital bond and the collapse of the family unit due to divorces, which have many negative consequences in various aspects of human life; concerning divorce consequences, it prevents it from being found of marriage. The Holy Qur'an, as the pure and important source of Islam, has offered beneficial strategies to preserve the family unit and reduce divorces. This study aimed to find the strategies to deal with the center of the collapsing family, which are stated in Surah Al-Talaq; these strategies are into two categories: action, insight, and tendency. In Al-Talaq Surah, the practical strategies are observed, including a specific time limit for divorce, the presence of a woman at her husband's home during the divorce period, a proper separation, and the presence of two just witnesses overseeing the divorce. The strategies of insight and inclination of Surah Al-Talaq are remembrance of God, invitation to piety, divine protection, divine command, belief in the resurrection, learning from the punishment of rebellious human beings of the past, paying attention to the power and knowledge of God.

کلیدواژه‌ها English

Holy Quran

Family Center

Divorce

Action Strategies

Insight and Tendency Strategies

1. قرآن کریم
2. ابن عاشور، محمد بن طاهر(1420ق)، التحریر و التنویر، بیروت، موسسة التاریخ العربی.
3. اخوت، احمد رضا ، قاسمی، مریم(1393ش)، ساختار وجودی جامعه، تهران، انتشارات قرآن و اهل بیت نبوت علیهم السلام.
4. امین، سیده نصرت(1361 ش)، مخزن العرفان در تفسیر قرآن، تهران، نهضت زنان مسلمان.
5. بازرگان، عبد العلى(1375ش)، نظم قرآن، چاپ دوم، تهران، قلم‏.
6. بدران ابوالعینین، بدران(بی تا)، الفقه المقارن للأحوال الشخصیة، بین المذاهب الاربعة السنیة و المذهب الجعفری و القانون، بیروت،دار النهضة العربیة.
7. بروجردى، آقا حسین(1386ش)، جامع أحادیث الشیعة ، تهران،انتشارات فرهنگ سبز.
8. ثعلبى نیشابورى، ابو اسحاق احمد بن ابراهیم (1422ق)، الکشف و البیان عن تفسیر القرآن، بیروت، دار إحیاء التراث العربی.
9. جوادی آملی، عبدالله (1388ش)، زن در آیینه جمال و جلال، محقق محمود لطیفی، چاپ نوزدهم، قم، مرکز نشر اسراء.
10. حسینى شیرازى، سید محمد(1423ق)، تبیین القرآن، ، چاپ دوم، بیروت، دار العلوم.
11. حقى بروسوى، اسماعیل(بى تا)، تفسیر روح البیان،بیروت، دارالفکر.
12. خطیبی کوشکک، محمد و دیگران(1386ش)، فرهنگ شیعه، ، قم، زمزم هدایت.
13. دهخدا، علی اکبر(1348ش)، لغت نامه دهخدا، تهران، چاپ دانشگاه تهران.
14. راوندى، قطب الدین سعید بن هبة الله(1405ق)، فقه القرآن فى شرح آیات الأحکام، چاپ دوم، قم، کتابخانه آیة الله مرعشى نجفى.
15. زحیلى، وهبة بن مصطفى(1418ق)، التفسیر المنیر فى العقیدة و الشریعة و المنهج، بیروت‏، دار الفکر المعاصر.
16. زمخشرى، محمود(1407ق)، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل، بیروت، دار الکتاب العربی.
17. سبزوارى نجفى، محمد بن حبیب الله(1419ق)، ارشاد الاذهان الى تفسیر القرآن، بیروت، دار التعارف للمطبوعات.
18. شوکانى، محمد بن على(1414ق)، فتح القدیر، بیروت، دار ابن کثیر.
19. شیخ حر عاملى، محمد بن حسن(1409ق)، تفصیل وسائل الشیعة إلى تحصیل مسائل الشریعة، قم، مؤسسة آل البیت علیهم السلام.
20. صادقى تهرانى، محمد(1365ش)، الفرقان فى تفسیر القرآن بالقرآن، چاپ دوم، قم،انتشارات فرهنگ اسلامى.
21. صبوحی طسوجی، علی (1396ش)، تدبر در قرآن کریم، قم، مشعر قم.
22. صدوق، محمد بن على(1413ق)، من لا یحضره الفقیه، چاپ دوم، قم،دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
23. --------------- (1406ق)، ، ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، چاپ دوم، قم، دار الشریف الرضی للنشر .
24. طباطبایی، سید محمد حسین(1417ق)، المیزان فى تفسیر القرآن، تهران،دارالکتب الاسلامیه.
25. طبرسى، حسن بن فضل(1370 ش)، مکارم الأخلاق، چاپ چهارم، قم، الشریف الرضى.
26. ------------- (1372ش)، مجمع البیان فى تفسیر القرآن، تهران،ناصر خسرو.
27. طوسى، محمد بن الحسن(1407 ق )، تهذیب الأحکام ، چاپ چهارم، تهران، دار الکتب الإسلامیه.
28. ------------- (1390ق)، الإستبصار فیما اختلف من الأخبار، تهران، دار الکتب الإسلامیة.
29. طیب، سید عبدالحسین(1378ش)، اطیب البیان فی تفسیر القرآن، تهران، انتشارات اسلام.
30. عمید، حسن(1357ش)، فرهنگ عمید،تهران، امیر کبیر.
31. فراء، ابوزکریا یحیى بن زیاد(بی تا)، معانى القرآن، مصر، دارالمصریه للتألیف و الترجمه.
32. فیومى، احمد بن محمد(1414ق)، المصباح المنیر فى غریب الشرح الکبیر للرافعى، قم، مؤسسه دارالهجرة.
33. قرشى، على اکبر(1377ش)، تفسیر احسن الحدیث، تهران، بنیاد بعثت.
34. کاشانی ملا فتح الله(1423ق)، زبدة التفاسیر، قم، بنیاد معارف اسلامى.
35. ----------- (1336ش)، تفسیر منهج الصادقین فى الزام المخالفین، تهران، کتابفروشى محمد حسن علمى.
36. کاشفى سبزوارى، حسین بن على(1369ش)، مواهب علیه، تهران، سازمان چاپ وانتشارات اقبال.
37. کلینى، محمد بن یعقوب (1429ق)، الکافی ، قم، دار الحدیث.
38. مدرسى، سید محمد تقى(1419ق)، من هدى القرآن، تهران، دار محبى الحسین.
39. مطهری، مرتضی(1390ش) ، ده گفتار، چاپ سی و یکم، تهران، انتشارات صدرا.
40. معین، محمد(1360ش)، فرهنگ معین، چاپ چهارم، تهران، امیر کبیر.
41. مقدس اردبیلى، احمد بن محمد(بی تا)، زبدة البیان فى أحکام القرآن، تهران،کتابفروشى مرتضوى.
42. مکارم شیرازی، ناصر و دیگران(1374ش)، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الإسلامیة.