بررسی اثربخشی طرح‌واره درمانی بر رضایت زناشویی و سازگاری زناشویی زوجین شهر خوی

سلیمان نژاد, اکبر; حاجی‌زاده, نوریه

بررسی اثربخشی طرح‌واره درمانی بر رضایت زناشویی و سازگاری زناشویی زوجین شهر خوی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

اکبر سلیمان نژاد ¹

نوریه حاجی‌زاده ²

¹ استادیار گروه روانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

² کارشناس ارشد روانشناسی بالینی، دانشکده علوم انسانی و روانشناسی، واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی، مرند، ایران

چکیده

پژوهش حاضر باهدف بررسی تأثیر طرح‌واره درمانی بر رضایت زناشویی و سازگاری زناشویی زوجین (40-25 ساله) مراجعه‌کننده به مراکز بهداشتی شهر خوی انجام شد. روش پژوهش حاضر از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش‌آزمون - پس‌آزمون با دو گروه آزمایشی و گواه و مرحله پیگیری بود. جامعه آماری تمام زوجین ۴۰ -۲۵ ساله مراجعه‌کننده به مراکز بهداشت شهر خوی در سال 1397 بودند. تعداد 60 نفر از جامعه مذکور به روش نمونه‌گیری تصادفی ساده به‌عنوان حجم نمونه انتخاب و در دو گروه آزمایشی و گواه (30 نفر در هر گروه) به‌صورت تصادفی جایگزین شدند. گروه آزمایش طرح‌واره درمانی ناسازگار اولیه یانگ و همکاران (2003) را به مدت ده جلسه 90 دقیقه‌ای را دریافت کردند و گروه گواه در حال انتظار قرار گرفتند. ابزار پژوهش پرسشنامه رضایت زناشویی انریچ (1989) و پرسشنامه سازگاری زناشویی اسپاینر (1976) بود. داده‌ها با روش‌های آمار توصیفی (میانگین، انحراف معیار) و آمار استنباطی (تحلیل کوواریانس) تحلیل شدند. نتایج حاصل از این پژوهش نشان داد که مداخله طرح‌واره درمانی بر افزایش رضایت زناشویی و سازگاری زناشویی زوجین تأثیر داشته است؛ و این تأثیر در مرحله پیگیری پایدار است. همچنین نتایج تحلیل کوواریانس نشان داد که میزان تأثیر طرح‌واره درمانی بر مؤلفه‌های رضایت زناشویی و مؤلفه‌های سازگاری زناشویی معنادار بوده است (005/0P<). بر اساس یافته‌های حاصل از این پژوهش می‌توان گفت طرح‌واره درمانی مداخله مؤثری در افزایش رضایت زناشویی و سازگاری زناشویی زوجین است.

کلیدواژه‌ها

طرح‌واره درمانی

رضایت زناشویی

سازگاری زناشویی

20.1001.1.27831175.1400.3.2.6.7

عنوان مقاله English

The Effectiveness of Schema Therapy on Marital Satisfaction and Marital Adjustment in Couples Khoy City

نویسندگان English

Akbar Soleiman Nejad ¹

Nourieh Hajizadeh ²

¹ Assistant Professor, Department of Psychology, Faculty of Literature and Humanities, Payam Noor University, Tehran, Iran

² Master of Science in Clinical Psychology, Faculty of Humanities and Psychology, Marand Branch, Islamic Azad University, Marand, Iran

چکیده English

The present study aimed to investigate the effects of schema therapy on marital adjustment and marital satisfaction in couples referring to health centers of Khoy city. The research method was quasi-experimental with a pretest-posttest design, a control group, and a follow-up stage. The Statistical population composes of all married women aged 25-40 referring to health centers of Khoy city year 2019. The sampling process was conducted with a random method of simple sampling; 60 women were chosen as sample groups and were determined randomly into experimental groups (n=30) and control groups (n=30). The experimental group received the initial maladaptive Yang et al. (2003) schema therapy for ten 90-minute sessions, and the control group was placed on the waiting list. The research tools included the Enrich marital satisfaction questionnaire (Enrich, 1989) and Instrument included marital adjustment questionnaire (Spanier,1976). Descriptive statistical indexes and analysis of covariance test were applied orderly to data description and testing of research hypotheses. These results showed that Schema therapy affects marital satisfaction and adjustment, and this effect was stable at the follow-up stage. Also, the results of the covariance analysis showed that the interaction schema therapy effect on the marital satisfaction and adjustment components was significant (P<0.05). Regarding the results search, it possibly concluded that schema therapy is an effective intervention in increasing couples’ marital satisfaction and marital adjustment.

کلیدواژه‌ها English

Schema therapy

Marital satisfaction

Marital adjustment

1- احمدزاده، ا.، و حیاتی، م. (1395). بررسی رابطه بهزیستی معنوی و هوش معنوی با سازگاری زناشویی. مطالعات روانشناسی و علوم تربیتی، 2(4)، 17-9.
2- امیدیان فر، م.، رفاهی، ژ.، قادری، ز.، و افشون، ا. (1394). اثربخشی غنی‌سازی روابط زوجین بر کاهش تعارضات زناشویی در کارمندان ادارات مختلف شهر یاسوج. ارمغان دانش، 2(6)، 548- 538.
3- اورکی، م.، جمالی، چ.، فرج الهی، م.، و کریمی، ع. (1391). اثربخشی آموزش برنامه غنی‌سازی ارتباط بر میزان سازگاری زناشویی دانشجویان متأهل. فصلنامه شناخت اجتماعی، 1(2)، 66-52.
4- بخشوده، ا.، و بهرامی احسان، ه. (1391). نقش انتظارات زناشویی و مبادلات سالم در پیش‌بینی رضایت زناشویی زوجین. فصلنامه مطالعات اسلام و روان‌شناسی، 6(10)، 42-27.
5- بنی‌آدم، ل.، مکوندحسینی، ش.، و صداقت، م. (1396). اثربخشی طرح‌واره درمانی بر وسواس فکری- عملی و رضایت زناشویی زنان متأهل. فصلنامه پژوهش‌های کاربردی روان‌شناختی، 8(2)، 131-143.
6- پیروی، م.، و بهرامی، ه. (1396). بررسی رابطه طرح‌واره‌های ناسازگار اولیه زوجین و سازگاری زناشویی در دانشجویان متأهل واحد علوم تحقیقات تهران. رویش روان‌شناسی، ۶(۱) ،۱۵۸-۱۳۱.
7- ثنائی، ب. (1380). مشاوره و روان‌درمانی ازدواج. انتشارات بعثت. تهران.
8- حسنی، ج.، نادری، ی.، رمضان‌زاده، ف.، و پورعباس، ع. (1392). نقش هوش هیجانی و طرح‌واره‌های هیجانی در رضایتمندی زناشویی در زنان. خانواده پژوهی، 4(9)، 506-489.
9- خان‌آبادی، م. (1396). ازدواج و خانواده. انتشارات آوای نور. تهران.
10- رحیم‌پور، ف.، صالحی، س. ی.، حسینیان، س.، و عباسیان، م. (1392). تبیین رضایت زناشویی زوجین براساس هوش معنوی و طرح‌واره ناسازگار اولیه. تحقیقات مدیریت آموزشی، 4(15)، 90-77.
11- رفاهی، ژ.، قادری، ز.، و بهمنی، م. (1390). تأثیر آموزش زوج‌درمانی طرح‌واره محور بر بهبود عملکرد زوجین. روش‌ها و مدل‌های روان‌شناختی، 2 (ویژه‌نامه)، 45-29.
12- ساسان نژاد، ر. (1392). اثربخشی آموزش مهارت‌های ارتباطی زوجین بر رضایت زناشویی، رضایت جنسی و صمیمیت زوجین. پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشگاه علم و فرهنگ.
13- سجادی، س.، قادری ثانوی، ر.، فرهودیان، ع.، محققی کمال، س. ح.، رضا سلطانی، پ.، و آزادچهر، م. ج. (1394). بررسی اثربخشی آموزش مهارت‌های زندگی بر رضایت زناشویی زوج‌های جوان. فصلنامه رفاه اجتماعی، 15(56)، 149-133.
14- سلیمانیان، ع. ا. (1383). بررسی تأثیر تفکرات غیرمنطقی بر نارضایتی زناشویی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد مشاوره. دانشگاه تربیت‌معلم تهران.
15- صحت، ن.، صحت، ف.، خانجانی، س.، محبی، س.، و شاه سیاه، م. (1393). تأثیر رویکرد زوج‌درمانی کوتاه مدت راه‌حل محور بر سازگاری زناشویی در زنان شهر قم. مجله تحقیقات نظام سلامت، 1(10)، 179-190.
16- علیزاده اصلی، ا.، و جعفر نژاد لنگرودی، ز. (1397). اثربخشی طرح‌واره درمانی مبتنی بر برنامه غنی‌سازی ارتباطی پذیرش و ذهن‌آگاهی در صمیمیت، سازگاری و تاب‌آوری در زنان با تعارضات زناشویی شهرستان کرج. نشریه دانشگاه علوم پزشکی البرز، ۷(۳) ،۲۵۶-۲۴۸.
17- کیانی پور، ع.، محسن زاده، ف.، و زهراکار، ک. (1396). هم سنجی اثربخشی طرح‌واره درمانی و روایت درمانی هنگام به هم پیوستن هر یک از آن‌ها با برنامه غنی‌سازی زناشویی بر گرایش به پیمان‌شکنی زناشویی و رضایت زناشویی. مشاوره و روان‌درمانی خانواده، 7(2)، 27-54.
18- گلی، ر.، هدایت، س.، دهقان، ف.، و حسینی شورابه، م. (1395). اثربخشی طرح‌واره درمانی گروهی بر بهزیستی روان‌شناختی و پرخاشگری دانشجویان. مجله سلامت و مراقبت، 18(3)، 275-258.
19- موسوی اصل، س. ع.، و موسوی سادات، ز. (1393). اثربخشی طرح‌واره درمانی در کاهش شدت فعالیت طرح‌واره‌های ناسازگار اولیه جانبازان مرد مبتلا به اختلال استرس پس از ضربه. ارمغان دانش، 19(1)، 99-89.
20- مؤمنی، خ.، و ضابط، م. (1393). اثربخشی آموزش برنامه سیستماتیک ارتباط زوجین بر افزایش رضایت زناشویی زنان. روش‌ها و مدل‌های روان‌شناختی، 5(18)، 48-39.
21- میرزائی فنجانی، م.، و امیدوار، ب. (1399). پیش‌بینی استرس والدگری بر اساس طرح‌واره‌های ناسازگار اولیه و کیفیت زندگی زناشویی در مادران دارای کودکان با نیازهای خاص شهر شیراز. پژوهش‌های میان‌رشته‌ای زنان، 1(2)، 73-62.
22- نیک آمال، م.، صالحی، م.، و برماس، ح. (1396). اثربخشی درمان طرح‌واره درمانی هیجان مدار بر رضایت زناشویی زوجین. مطالعات روان‌شناختی، 13(4)، 157-174.
23- یوسفی، ر.، عابدین، ع.، تیرگری، ع.، و فتح‌آبادی، ج. (1389). اثربخشی مداخله آموزشی مبتنی بر مدل طرح‌واره‌ها در ارتقا رضایت زناشویی، مجله روانشناسی بالینی، 2(3)، 38-25.
24- Bagarozzi, A. (2011). Enhancing Intimacy In marriage.Branner-Rouledye. Tylor & Forancis Group. USA.
25- Baucom, D. H., Epstein, N., Sayers, S. L., & Sher, T. G. (2015). The role of cognitions in marital relationships: Definitional, methodological, and conceptual issues. Journal of consulting and clinical psychology, 57(1), 31.
26- Beck, A. T. (2019). A 60-year evolution of cognitive theory and therapy. Perspectives on Psychological Science, 14(1), 16-20.
27- David, D., Cristea, I., & Hofmann, S. G. (2018). Why cognitive behavioral therapy is the current gold standard of psychotherapy. Frontiers in psychiatry, 4.
28- Davis, C. A. (2015). An evaluation of the impact of a couples enrichment program on relationship satisfaction, communication, conflict resolution, and forgiveness.
29- Ellis, A. (2009). Rational - Emotive Couples Therapy. Pergamon Press. New York.
30- Forgas, J. P. (1994). Sad and guilty? Affective influences on the explanation of conflict in close relationships. Journal of Personality and Social Psychology, 66(1), 56.
31- Fowers, B. J., & Olson, D. H. (1989). ENRICH Marital Inventory: A discriminant validity and cross‐validation assessment. Journal of marital and family therapy, 15(1), 65-79.
32- Gottman, J. M., & Notarius, C. I. (2002). Marital research in the 20th century and a research agenda for the 21st century. Family process, 41(2), 159-197.
33- Hassanzade, H. (2015). Efficacy of Emotion Focused Couple Therapy on Marital Adjustment. Advances in Bioresearch, 6(2),65-70.
34- Heshmati, R., Khaleghkhah, A., Jafari, E., & Marandi, M. (2016). Effectiveness of Self-Regulation Couple Therapy intervention on marital satisfaction and partner abuse (Non-physical). Mediterranean Journal of Clinical Psychology, 4(1).
35- Hünler, O. S., & Gençöz, T. (2005). The effect of religiousness on marital satisfaction: Testing the mediator role of marital problem solving between religiousness and marital satisfaction relationship. Contemporary family therapy, 27(1), 123-136.
36- Kebritchi, A., & Mohammadkhani, S. (2016). The role of marital burnout and early maladaptive schemas in marital satisfaction between young couples. International Journal of Medical Research & Health Sciences, 5(12), 239-246.
37- Lundblad, A. M., & Hansson, K. (2006). Couples therapy: effectiveness of treatment and long‐term follow‐up. Journal of family therapy, 28(2), 136-152.
38- Mahmoudi, F., Mahmoudi, A., & Nooripour, R. (2017). Relationship between early maladaptive schemas and safe communications in married students. Journal of Research and Health, 7(3), 779-787.
39- Mears, G. S. (2012). Examining the relationship between emotional schemas, emotional intelligence, and relationship satisfaction. Liberty University.
40- Shekari Ghandpazi, F., Navabi Nezhad, S., & Ahghar, G. (2014). Effectiveness of group counseling based on schema therapy approach in the attachment styles of married housewives. European Online Journal of Natural and Social Sciences, 3(2), pp-276.
41- Simons, R. M., Sistad, R. E., Simons, J. S., & Hansen, J. (2018). The role of distress tolerance in the relationship between cognitive schemas and alcohol problems among college students. Addictive behaviors, 78, 1-8.
42- Smith, A. R. (2015). Mindfulness and marital satisfaction: Direct and indirect effects (Doctoral dissertation, Colorado State University).
43- Spanier, G. B. (1976). Measuring dyadic adjustment: New scales for assessing the quality of marriage and similar dyads. Journal of Marriage and the Family, 15-28.
44- Stephens, M. (2006). Marital Adjustment as a Mediating Factor Between Symptom Distress and Therapeutic Alliance in Couples Therapy (Doctoral dissertation).
45- Wetchler, J. L., Hecker, L. L., & Hecker, L. L. (2014). An introduction to marriage and family therapy. Routledge.
46- Young, J. E. (2003). Schema therapy: A practitioner's guide. The Guilford Press. New York.
47- Zaheri, F., Dolatian, M., Shariati, M., Simbar, M., Ebadi, A., & Azghadi, S. B. H. (2016). Effective factors in marital satisfaction in perspective of Iranian women and men: A systematic review. Electronic physician, 8(12), 3369.