بررسی جامعه‌شناختی تعاملات خشونت‌زا میان زنان و مردان در روابط خانوادگی

رستگاری, شاهو; بابایی فرد, اسداله

doi:10.22034/jwir.2024.725779

بررسی جامعه‌شناختی تعاملات خشونت‌زا میان زنان و مردان در روابط خانوادگی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

شاهو رستگاری ¹

اسداله بابایی فرد ²

¹ دکتری مسائل اجتماعی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران.

² دانشیار، گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران.

10.22034/jwir.2024.725779

چکیده

خشونت یا تنش، در روابط خانوادگی یکی از مسائل مهم اجتماعی است که از زوایای گوناگون مورد بررسی قرار می‌گیرد. در این میان، تجربه مردان از تنش‌های خانوادگی و نقش زنان در این تعارضات کمتر مورد توجه پژوهشی قرار گرفته است، به‌ویژه در بافت فرهنگی ایران که الگوهای سنتی نقش‌های جنسیتی بر روابط خانوادگی تأثیرگذار هستند. پژوهش حاضر با هدف بررسی ابعاد مختلف رابطه بین طلاق عاطفی و تنش‌های خانوادگی میان زنان و مردان متأهل ساکن تهران انجام شده است. این تحقیق از نوع پیمایشی-همبستگی بوده و به بررسی ارتباط میان طلاق عاطفی و تجربه مردان از تعارضات خانوادگی پرداخته است. جامعه آماری این پژوهش شامل کلیه مردان متأهل شهر تهران در سال ۱۳۹۹ می‌باشد که با استفاده از فرمول کوکران، ۳۷۲ نفر از آنان به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که میان برخی متغیرهای فردی، مانند سطح تحصیلات و نوع شغل، با میزان تجربه مردان از تنش‌های خانوادگی رابطه معناداری وجود دارد، در حالی که این ارتباط در متغیر درآمد مشاهده نشد. همچنین، ضریب همبستگی چندگانه (R=0.757) نشان‌دهنده رابطه قوی بین متغیرهای مستقل و میزان تنش‌های خانوادگی است. ضریب تعیین تعدیل‌شده (564/0) نیز حاکی از آن است که بیش از ۵۰ درصد تغییرات متغیر وابسته (میزان تجربه تنش‌های خانوادگی) توسط متغیرهای مستقل ازجمله طلاق احساسی، طلاق شناختی، طلاق رفتاری و پایگاه اقتصادی-اجتماعی فرد و همسر تبیین می‌شود. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که تعارضات خانوادگی پدیده‌ای چندبعدی است که تحت تأثیر ویژگی‌های فردی و روابط متقابل میان زنان و مردان قرار دارد. ازاین‌رو، سیاست‌گذاری‌های آگاهانه در حوزه حقوق خانواده باید به‌گونه‌ای باشد که به درک بهتر نقش‌های دوطرفه در این تعارضات کمک کند. همچنین، افزایش آگاهی عمومی درباره ابعاد مختلف این پدیده و کاهش موانع اجتماعی برای طرح و حل مسائل مرتبط می‌تواند به بهبود تعاملات خانوادگی و کاهش پیامدهای منفی آن کمک کند.

کلیدواژه‌ها

تعارضات خانوادگی

تعاملات خشونت‌زا

روابط زوجین

جامعه‌شناسی خانواده

تنش‌های زناشویی

20.1001.1.27831175.1403.6.3.5.9

عنوان مقاله English

The Sociological Examination of Violent Interactions Between Women and Men in Family Relationships

نویسندگان English

Shahu Rastegari ¹

Asadollah Babaei Fard ²

¹ PhD in Social Issues, Faculty of Humanities, Kashan University, Kashan, Iran.

² Associate Professor, Department of Social Sciences, Faculty of Humanities, Kashan University, Kashan, Iran.

چکیده English

Tensions and conflicts in family relationships are among the significant social issues that have been examined from various perspectives. However, men's experiences of family tensions and the role of women in these conflicts have received less research attention, particularly in the cultural context of Iran, where traditional gender roles influence family dynamics. This study aims to explore different aspects of the relationship between emotional divorce and family tensions among married individuals residing in Tehran. This research is a survey-based correlational study that investigates the association between emotional divorce and men's experiences of family conflicts. The statistical population consists of all married men in Tehran in 2020. Using Cochran's sampling formula, 372 married men were selected through a multistage cluster sampling method. The findings indicate a significant relationship between certain individual variables, such as education level and occupation type, and the level of family tensions experienced by men, while no significant relationship was found with income. Moreover, the multiple correlation coefficient (R=0/757) suggests a strong relationship between the independent variables and family tensions. The adjusted coefficient of determination (0/564) further indicates that more than 50% of the variations in the dependent variable (family tensions) can be explained by the independent variables, including emotional divorce, cognitive divorce, behavioral divorce, and the socioeconomic status of both the individual and their spouse. The results of this study highlight that family conflicts are multidimensional phenomena influenced by individual characteristics and reciprocal interactions between men and women. Therefore, informed policymaking in family law should aim to promote a deeper understanding of the mutual roles in these conflicts. Additionally, raising public awareness about the various aspects of this issue and reducing social barriers to addressing and resolving these conflicts can contribute to improved family interactions and help mitigate negative consequences.

کلیدواژه‌ها English

Family conflicts

violent interactions

marital relationships

sociology of the family

marital tensions

1- خیرخواه زاده، احسان(1390). مطالعه جامعه‌شناختی تجربه زیسته مردان از خشونت خانگی علیه آنان. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه تهران. دانشکده علوم اجتماعی.
2- فیروزجائیان، علی اصغر؛ و رضایی چراتی، زهرا(1394). تحلیل جامعه‌شناختی خشونت زنان علیه مردان. فصلنامه توسعه اجتماعی(توسعه انسانی سابق)، 9(2)، 130-105. dor:20.1001.1.25383205.1393.9.2.5.6
3- قاضی‌زاده، هادی؛ زهراکار، کیانوش؛ کیامنش، علیرضا؛ و محسن‌زاده، فرشاد(1397). مدل مفهومی عوامل زمینه‌ساز خشونت زناشویی زنان علیه مردان از دیدگاه مردان. نشریه روان‌پرستاری، 6(4)، 47-35.
4- محمدخانی، پروانه؛‌ رضایی‌دوگاهه، ابراهیم؛ محمدی، محمدرضا؛ و آزادمهر، هدیه(1385). شیوع الگوی خشونت خانوادگی. ارتکاب یا تجربه آن در بین زنان و مردان. نشریه رفاه اجتماعی، 5(2)، 224-205.
5- Connell, R. W. (2005). Masculinities University of California Press. Berkeley, Los Angeles.
6- Dabral, S. (2024). The Unheard Cries of Gender Neutrality.
7- Conroy, E., Willmott, D., Murphy, A., & Widanaralalage, B. K. (2024). Does perpetrator gender influence attitudes towards intimate partner violence (IPV)? Examining the relationship between male-perpetrated and female-perpetrated IPV attitudes among a sample of UK young adults. Mental Health and Social Inclusion, 28(5), 617-627. doi:10.1108/MHSI-05-2023-0057
8- D. D. (2025). Socioeconomic inequalities in intimate partner violence: Evidence from Vietnam. Journal of interpersonal violence, 40(1-2), 31-55. doi:10.1177/08862605241245375
9- Henning, K., & Feder, L. (2004). A comparison of men and women arrested for domestic violence: Who presents the greater threat? Journal of Family Violence, 19(2), 69–80.
10- Johnson, M. P. (2010). A typology of domestic violence: Intimate terrorism, violent resistance, and situational couple violence. Upne.
11- Kumar, A. (2012). Domestic violence against men in India: A perspective. Journal of Human Behavior in the Social Environment, 22(3), 290-296. doi:10.1080/10911359.2012.655988
12- Lawson, J. (2012). Sociological Theories of Intimate Partner Violence. Journal of Human Behavior in the Social Environment, 22(5), 572–590.
13- Marshall, L. L. (1992). The severity of violence against men scales. Journal of Family Violence, 7(3), 189-203.
14- Meyer, S. R., Hardt, S., Brambilla, R., Shukla, S., & Stöckl, H. (2024). Sociological theories to explain intimate partner violence: a systematic review and narrative synthesis. Trauma, Violence, & Abuse, 25(3), 2316-2333. doi:10.1177/15248380231210939
15- Straus, M. A. (1995). Trends in cultural norms and rates of partner violence: An update to 1992. In National Council on Family Relations (Series Ed.) & S. Smith & M. A. Straus (Vol. Eds.), Families in Focus, Vol. 2. Understanding partner violence: Prevalence, causes, consequences, and solutions (pp. 30–33). Minneapolis, MN: National Council on Family Relations.
16- Tshoane, S., Olutola, A. A., Bello, P. O., & Mofokeng, J. T. (2024). Domestic violence against men: unmuting the reality of the forgotten gender. Cogent Social Sciences, 10(1), 2304990. doi:10.1080/23311886.2024.2304990
17- Palmer, M. L., Keilholtz, B. M., Vail, S. L., & Spencer, C. M. (2024). The relationship between emotional intimate partner violence and other forms of violence: A metaanalytic review. Family Process. doi:10.1111/famp.12992
18- U. S. Department of Health and Human Services. (2004). Child maltreatment, 2002. Washington, DC: Administration on Children, Youth, and Families. Retrieved September 11, 2004, from. http://www.acf.hhs.gov/programs/cb/publications/ cmreports.htm.