Explaining the family pattern in fertility with an analytical approach and referring to Quranic teachings

Document Type : Review Article

Authors

1 Master's degree and lecturer at Isfahan Seminary, Isfahan, Iran.

2 Level 2 graduate of Isfahan Seminary, Isfahan, Iran.

Abstract
According to the data published by various demographic organizations, the fertility rate is decreasing in many countries of the world, including in Iran. This can be due to several reasons. Despite this, the cultural transformations during the last few decades, among other changes, stand out the most. The growth of individualism and humanistic thoughts, changes in beliefs and attitudes, the growth of secularism, transformation in family values, and reformation are among the most important developments related to fertility. The purpose of this research is to study the effective factors in fertility in the individual, family and social spheres and to explain a model for the family in the field of fertility based on reliable evidence and relying on religious teachings. Therefore, the research method in this study is qualitative and analytical. The research results showed that there is a significant relationship between the variables of individualism, modernization, religiosity, secularism and family values in families and fertility; In this sense, the higher the level of commitment to the religious beliefs of the family, the lower the levels of secularism and individualism, and the higher the level of attention to family values, the higher the fertility rate in those families. In the meantime, modernization and its consequences on the family and especially on women have contributed greatly to changing attitudes. Therefore, the most important principle is the change in attitude, belief, value and action at the three levels of the individual, family and society. Attitudes are formed over time and a transformational process, and then they become beliefs and values and finally actions, and once they are formed, it is simply not possible to change them, therefore, effective measures must be formed in this field.

Keywords


1-    ابن ابی جمهور، م. (1405). عوالی اللئالی. مطبعه سید الشهدا. قم.
2-    ابوت، پ،. و والاس، ک. (1376). درآمدی بر جامعه‌‌شناسی نگرش‌‌های فمنیستی. ترجمه خراسانی، م.، و احمدی، ح. انتشارات دنیای مادر. تهران.
3-    احمدی‌‌فراز، م.، عابدی، ح.، و آذربرزین، م. (1393). تبیین تجارب زنان شاغل پیرامون نقش مادری: یک پژوهش کیفی پدیدارشناسی. مجلۀ تحقیقات کیفی در علوم سلامت، 2، 148-137.
4-    اسحاقی، م.، محبی، ف.، پاپی‌‌نژاد، ش.، و جهاندار، ز. (1393). چالش‌‌های فرزندآوری زنان شاغل در یک مطالعۀ کیفی. فصلنامۀ زن در توسعه و سیاست، 12(1)، 134-111.
5-    اعزازی، ش. (1387). جامعه‌شناسی خانواده: با تأکید بر نقش، ساختار و کارکرد خانواده در دوران معاصر. انتشارات روشنگران و مطالعات زنان. تهران.
6-    آرون، ر. (1387). سیر اندیشه در جامعه‌شناسی. ترجمه پرهان، ب. انتشارات علمی و فرهنگی. تهران.
7-    بنی‌هاشمی، م. ح. (1385). توضیح المسائل سیزده مرجع. جلد2. چاپ دوازدهم. انتشارات اسلامی. قم.
8-    بهجتی اردکانی، ز.، عباسی شوازی، م. ج.، شیدفر، ف.، معینی، م.، و آخوندی، م. م. (1386). تأثیر افزایش سن در باروری و باروری جایگزین. فصلنامه پایش، 6(4)، ٣٤٥-٣٣١. 
9-    پروینیان، ف.، رستم علیزاده، و.، و حبیبی، ر. (1397). تأثیر سبک زندگی امروزی زنان بر میزان فرزندآوری؛ مطالعه موردی شهر قزوین. فصلنامه علمی-پژوهشی زن و جامعه، 9(4)، 39-72.
10-    ترابی، ف. (1390). تأملی بر پایان‌نامۀ تأخیر ازدواج و کاهش باروری در ایران. کتابنامۀ علوم اجتماعی، 42 و 43، 98-100.  
11-    جوکار، م. (1393). مدرنیته و تغییر سبک زندگی و کاهش جمعیت در ایران. پژوهشنامه اسلامی زنان و خانواده، 2(2)، 39-69.
12-    جهانگیری، ج.، احمدی، ح.، طبیعی، م.، و ملتفت، ح. (1393). برساخت فهم زنان تک‌فرزند از چالش‌های فرزندآوری مشارکت‌کنندگان زنان تک‌فرزند شهر اهواز. فصلنامه توسعه اجتماعی، 9(1) 85-110.
13-    چلپی، م. (1386). تحلیل اجتماعی در فضای کنش. انتشارات نی. تهران.
14-    حر عاملی، (1414 ق)، وسایل‌الشیعه، ج 20، قم: مؤسسه آل البیت، چاپ دوم
15-    حسـینی حاتـم و بیگـی، ب. (1391). تعیین‌کننده‌هـای اقتصـادی، اجتماعی، فرهنگی و جمعیت‌شـناختی تمایـات فرزندآوری زنـان همسـردار مراجعه‌کننده بـه مراکـز بهداشـتی-درمانـی همـدان. مجله دانشـگاه علـوم پزشـکی کرمانشـاه، 8(1) 4-12.
16-    حسـینی، ح. (1386). درآمـدی بـر جمعیت‌شناسی اقتصـادی - اجتماعـی و تنظیـم خانـواده. چاپ سـوم. انتشارات دانشـگاه بوعلی. همدان.
17-    خدیوزاده، ط.، و ایرانی، م. (1395). ارتباط بین باورهای دینی و رفتارهای باروری در زنان سنین باروری شهر مشهد در سال 1395. مجله دانشگاه علوم پزشکی مازندران، 28(167)، 133-144.
18-    راد، ف.، و ثوابی، ح. (1394). بررسی گرایش به باروری و عوامل اجتماعی مرتبط با آن (مطالعه موردی زنان متأهل 15-50 ساله ساکن شهر تبریز). مطالعات زن و خانواده دور،3(1)، 127-155.
19-    رزاقی نصرآباد، ح. ب. (1395). چگونگی تأثیرگذاری تحصیلات زنان بر تأخیر در فرزندآوری نتـایج یـک مطالعـه کیفـی در بـین دانشـجویان دانشـگاه‌هـای تهران. راهبرد اجتماعی فرهنگی، 5(20)، 167-190.
20-    رشـیدی، ا. (1379). بررسـی عوامـل اقتصـادی، اجتماعـی، فرهنگی و جمعیتـی مؤثر بر باروری در شـهر دهاقـان اصفهان. مجلـه جمعیت، 4(33 و 34)، 1-21. 
21-    رضایی‌نسب، ز.، و فتوحی، س. (1396). بررسی عوامل فرهنگی و اجتماعی مؤثر بر رفتار باروری در بین زنان 15-49 ساله شهر ایلام. فصلنامه علمی ترویجی فرهنگ ایلام، 18(54 و 55)، 112-133.
22-    سرایی، حسن، (1387)، گذار جمعیتی دوم، با نیم‌نگاهی به ایران، نامه انجمن جمعیت‌شناسی ایران، سال سوم، شماره 6، صص 140-118
23-    سروری، ع.، و نادری، م.، حیدری، م.، زرنانی، ا.، جدی تهرانی، م.، صادقی، م.، و آخوندی، م. (1389). عوامل خطرساز محیطی و کاهش باروری در مردان و زنان. فصلنامه باروری و ناباروری، ۱۱(۴)، 211-226.
24-    سفیری، خ.، کمالی، ا.، و فرجی، ا. (1396). بررسی جامعه‌شناختی نگرش مثبت به فرزند. فصلنامه علمی پژوهشی شورای فرهنگی اجتماعی زنان و خانواده، 19(75)، 85-109.
25-    سلیمانی، م.، کیانی، م.،  و عابدی، ا. (1398). بررسی آثار فقر ذهنی بر تلقی انسان از منافع و هزینه‌های باروری (رویکرد درون دینی). پژوهشنامه اسلامی زنان و خانواده، 7(16)، 49-69. 
26-    شاه‌آبادی، ز.، سرایی، ح.، و خلج آبادی فراهانی، ف. (1392). نقش فردگرایی در قصد باروری زنان در شرف ازدواج (مطالعه شهرستان نیشابور). نامه انجمن جمعیت شناسی ایران، 8(16)، 29-54.
27-    شفیعی سروستانی، ا. (1392). بایسته‌های تغییر سیاست جمعیتی با تأکید بر نقش رسانه ملی. مجله معرفت، 23(189)، 25-44.
28-    شیری، ط.، و بیداریان، س. (1388). بررسی عوامل اقتصادی جمعیتی مؤثر بر باروری زنان (15-49) سال شاغل در آموزش‌وپرورش منطقه 22 تهران. پژوهش‌نامه علوم اجتماعی، 3(3)، 93-107.
29-    صادقی، ر. (1395). تحلیل بسترهای اجتماعی فرهنگی کاهش باروری در ایران. فصلنامه راهبردی اجتماعی، 5(20)، 217-246.
30-    صادقی، ر.، و شهابی، ز. (1398). تعارض کار و مادری: تجربۀ گذار به مادری زنان شاغل در شهر تهران. فصلنامه علمی-پژوهشی جامعه‌شناسی کاربردی، 30(1)، 91-104.
31-    ضیایی بیگدلی، م.، کلانتری، ص.، علیزاده اقدم، م. (1385). رابطه بین میزان باروری کل و توسعه اقتصادی و اجتماعی. فصلنامه علمی و پژوهشی رفاه اجتماعی، 5(5)، 123-140.
32-    طباطبایی ایزدی، ک. (1420). عروه‌الوثقی. جلد 5. انتشارات اسلامی. قم.
33-    طباطبایی‌یزدی، م.، پاشاشریفی، ح.، و فتاح، ن. (1386). مطالعه‌ی روند افزایش دانشجویان دختر نسبت به پـسر و سهم عوامل مؤثر بر این روند. همایش سراسری آموزش عالی در هزاره سوم.
34-    عباسی‌شوازی، م. ج.، حسینی چاووشی، م.، مک‌دونالد، پ.، و دالور، ب. (1383). تحولات باروری در ایران: شواهدی از چهار استان منتخب. انتشارات وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی. تهران.
35-    عباسی‌شوازی، م. ج.، و حسینی چاوشی، م. (1390). تحولات باروری تنظیم خانواده و سیاست‌های جمعیتی در ایران، فصلنامه معرفت در دانشگاه اسلامی، 15(3)، 8-25.
36-    عباسی‌شوازی، م. ج.، و عسگری ندوشن، ع. (1384). تغییرات خانواده و کاهش باروری در ایران، مطالعه موردی استان یزد. نامه علوم اجتماعی، 3(25)، 35-76
37-    عباسی‌شوازی، م. ج.، و فیروز کاوه، ز. (1381). تغییر سیاست‌های کنترل جمعیت و تأثیر آن بر تحولات ایران. همایش جمعیت‌شناسی ایران، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران.
38-    عباسی‌شوازی، م. ج.، و علی مندگاری، م. (1389). تأثیر ابعاد متفاوت استقلال زنان بر رفتار باروری آن‌ها در ایران. پژوهش زنان، 8(1)، 51-32.
39-    عبودی، س. (1392). بررسی جمعیت در استان فارس در پی تأکیدات مقام معظم رهبری (مدظله‌العالی)، اداره کل ثبت‌احوال استان فارس.
40-    عرفانی، ا. (1391). نیات باروری مردم تهران. مرکز مطالعات جمعیتی آسیا ـ اقیانوسیه.
41-    عنایت، م.، و پرنیان، ل. (1392). مطالعه رابطه مجانی شدن فرهنگی و گرایش به فرزند آوری. فصل‌نامه پژوهشی زن و جامعه 4(2)، 109-136.
42-    فرهادیان، ف. (1399). اشتغال زنان و آثار و پیامدها. انتشارات حیات طیبه. قم.
43-    فطرس، م. ح.، نجمی، م.، معمارزاده، ع. (1396). تحلیل ارتباط میان نرخ اشتغال زنان و میزان باروری(مطالعه موردی: ایران). زن در سیاست و توسعه، 15(3)، 311-325.
44-    قرآن. ترجمه فولادوند
45-    کلانتری، م.، بیک محمدی، ح.، و زارع شاه‌آبادی، ا. (1384). عوامل جمعیتی مؤثر بر باروری زنان یزد در سال ۱۳۸۳. پژوهش زنان، ۳(2)، 137-156.
46-    کلینی، م. ی. (1369). الکافی.  جلد 5. دارالتعارف المطبوعات. بیروت.
47-    لطیف‌نژاد رودسری، ر.، جعفری، ح.، تقی پور، ع.، خادم، ن.، و ابراهیم‌زاده، س. (1392). بررسی رابطه باورهای دینی با نگرش زوجین نابارور نسبت به روش‌های اهدایی کمک باروری و انتخاب آن به‌عنوان یک رویکرد درمان ناباروری. فصلنامه زنان و نازایی مامایی ایران، 16(44)، 1-10. 
48-    مباشری، م.، علیدوستی، م.، حیدری شورجانی، س.، خسروی، ف.، خلفیان، پ.، و جلیلیان، م. (1392). مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار بر الگوی باروری خانواده‌های تک‌فرزند و بدون فرزند. مجله علمی پژوهشی دانشگاه ایلام، 21(6)، 63-70.
49-    مجلسی، م. ت. (1403). بحارالانوار. جلد 100.چاپ سوم. دارالاحیاء التراث. بیروت.
50-    محمدی، م.، رستگار خالد، ا. (1394). تغییرات فرهنگی و اُفت باروری در ایران (برپایه‏ تحلیل ثانوی داده‏های پیمایش ارزش‏ها و نگرش‏های ایرانیان). جامعه شناسی کاربردی، 26(2).
51-    محمدی م.، خلج آبادی فراهانی ف. (1380). مشکلات عـاطفی و روانی ناشی از نـابـاروری و راهکارهـای مقابلـه بـا آن. بـاروری و ناباروری، 2(4)، ٣٣-٣٩.
52-    مرادی، گ.، و صفاریان، م. (1391). عوامل اجتماعی و اقتصادی مرتبط با افزایش سن ازدواج جوانان مطالعه موردی شهر کرمانشاه. فصلنامه مطالعات جامعه‌شناختی جوانان، 2(8)، 81-108.
53-    مشفق، م.، و غریب عشقی، س. (1393). تحلیلی بر رابطۀ ارزش فرزندان و باروری بین زنان تهرانی. فصلنامۀ شورای فرهنگی اجتماعی زنان و خانواده، 58، 120-93
54-    مقصودپور، م. ع. (1393). عوامل مؤثر بر کاهش نرخ باروری در ایران از دیدگاه علم اقتصاد در دوره زمانی (1365-1390). مجله اقتصادی، 6(5)، 83-100.
55-    ملکوتی‌نیا، ع. (1393). آسیب‌های اخلاقی کاهش جمعیت فرزندان. مجله مبلغان، 181، 65-74.
56-    منتظری، ع. (1395). بررسی میزان تمایل به فرزندآوری و عوامل مرتبط با آن از نگاه مردم شهری و روستایی ایران. پژوهشکده علوم بهداشتی جهاد دانشگاهی معاونت پژوهش و فناوری.
57-    نوری، ا. (1393). نقش مادری در آموزه‌های قرآنی. پژوهشنامه اسلامی زنان و خانواده، 2(2)، 71-92.
58-    نوری، ح. (1368). مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل. جلد ۱۵. موسسه آل البیت(ع). قم.
59-    وحیدی، س.، اردلان علی، م. ک. (1385). بررسی شیوع نـاباروری اولیه در جمهوری اسلامی ایـران در سـال‌هـای ٨٤-١٣٨٣. باروری و ناباروری،٣ ، ٥١-٢٤٣.
60-    هاشمی‌نیا، ف.، رجبی، م.، و یاراحمدی، ع. (1396). بررسی نگرش زنان به ارزش فرزندان (مورد مطالعه: زنان 49-15 سالۀ شهر شیراز). دوره 28، شماره 2، شماره پیاپی 67، صفحه 61-78، پاییز 1396.
61-    Wood, G. J., & Newton, J. (2006). Childlessness and women managers:‘Choice’, context and discourses. Gender, Work & Organization, 13(4), 338-358.
62-    Freedman, D. (1994). A TheoryoftheValueofChildren. Demography, 31(3): 94-375.
63-    Fawceet, J. (1974) “The Value Of Children In Asia And The United States”, East- West population Institure, No. 32